Op de Dag van de Ondernemer zetten we ondernemers en hun levenswerk in de kijker. Een onderneming uitbouwen vraagt visie, durf en vooral de gewoonte om vooruit te kijken. Investeringen worden afgewogen, groeikansen onderzocht en strategische keuzes voorbereid. Diezelfde vooruitziende blik is minstens even belangrijk wanneer het gaat over het vermogen dat u doorheen de jaren hebt opgebouwd.
Want ondernemen creëert meer dan een onderneming alleen. De aandelen van uw vennootschap maken vaak deel uit van een ruimer familiaal vermogen, naast bijvoorbeeld vastgoed, beleggingen en andere opgebouwde reserves. Ook uw huwelijk, gezin en persoonlijke wensen voor de toekomst spelen daarin een rol.
En net daar komen verschillende werelden samen die in de praktijk niet altijd samen worden bekeken. Hoe zorgt u ervoor dat uw onderneming, vermogen en familie goed op elkaar afgestemd blijven, vandaag én met het oog op de volgende generatie?
Onderneming, vermogen en familie zijn met elkaar verbonden
Tijdens de uitbouw van een onderneming verandert er doorgaans veel. De waarde van de onderneming evolueert, het privévermogen groeit, er wordt vastgoed verworven en ook de familiale situatie staat niet stil. Tegelijk blijven afspraken die jaren geleden werden gemaakt soms ongewijzigd, zoals een huwelijkscontract, testament, zorgvolmacht of afspraken binnen de vennootschap.
Dat hoeft geen probleem te zijn. Maar belangrijke wijzigingen in uw persoonlijke of professionele leven zijn wel momenten om na te gaan of het geheel nog aansluit bij wat u vandaag belangrijk vindt.
Een goede vermogensplanning bekijkt daarom niet alleen afzonderlijke vermogensbestanddelen, maar vertrekt vanuit het volledige plaatje van de ondernemer, zijn familie en zijn onderneming.
Ook het huwelijk kan een impact hebben op de onderneming
Voor gehuwde ondernemers verdient het huwelijksvermogensstelsel bijzondere aandacht.
Afhankelijk van dat stelsel kunnen goederen tot het eigen vermogen van één echtgenoot of tot het gemeenschappelijk vermogen behoren. Echtgenoten kunnen daarnaast samen eigenaar zijn van een goed, dat hen dan in onverdeeldheid toebehoort, bijvoorbeeld ieder voor de helft.
Het huwelijksvermogensstelsel bepaalt mee welk deel van het ondernemingsvermogen bij een overlijden in de nalatenschap terechtkomt. Eerst wordt vastgesteld welke goederen aan elk van de echtgenoten toebehoren. Alleen het vermogen van de overleden echtgenoot kan vervolgens deel uitmaken van diens nalatenschap.
Een huwelijkscontract dat ooit perfect bij uw situatie paste, sluit dus niet noodzakelijk aan bij de realiteit van vandaag. Het is daarom belangrijk om regelmatig na te gaan of uw huwelijkscontract nog aansluit bij uw huidige persoonlijke, familiale en financiële situatie. De onderneming en het vermogen kunnen sterk geëvolueerd zijn, net als de bescherming die u uw partner of kinderen wilt bieden.
Vooruitkijken betekent ook stilstaan bij het onverwachte
Ondernemers kijken doorgaans naar de toekomst. Bij vermogensplanning denken we daarbij al snel aan de overdracht naar de volgende generatie of de gevolgen van een overlijden. Maar vooruitkijken betekent ook rekening houden met situaties die zich voordien kunnen voordoen.
Wanneer een ondernemer onverwacht tijdelijk of permanent niet langer zelf kan handelen, kan dat gevolgen hebben voor het beheer van het privévermogen, de uitoefening van zijn rechten als aandeelhouder en mogelijk ook de continuïteit van de onderneming.
Met een zorgvolmacht kunt u vooraf bepalen wie uw vermogen beheert en welke handelingen een lasthebber in uw naam en voor uw rekening mag stellen wanneer u daar zelf niet meer toe in staat bent.
Voor ondernemers is het daarbij belangrijk om na te gaan welke bevoegdheden met betrekking tot de aandelen en de onderneming rechtsgeldig aan de lasthebber kunnen worden toevertrouwd, zoals het uitoefenen van stemrechten of de vertegenwoordiging op een algemene vergadering. De zorgvolmacht moet worden afgestemd op de wet, de statuten en eventuele aandeelhoudersafspraken.
Wanneer de volgende generatie in beeld komt
Voor familiale ondernemers komt er een moment waarop er naar de volgende generatie wordt gekeken. Dat betekent niet noodzakelijk dat de onderneming onmiddellijk moet worden overgedragen. De overdracht van het vermogen en de overdracht van de operationele leiding zijn immers twee verschillende zaken.
Sommige kinderen willen actief worden binnen de onderneming, anderen misschien helemaal niet. Ook eigendom, zeggenschap en dagelijkse leiding hoeven niet noodzakelijk bij dezelfde personen terecht te komen.
Een succesvolle opvolging begint daarom niet bij de keuze voor een juridische of fiscale techniek, maar bij de vraag waar de ondernemer en zijn familie naartoe willen. Wie kan aandeelhouder worden? Welke rol kunnen familieleden opnemen binnen de onderneming? Hoe worden belangrijke beslissingen genomen? En wat met familieleden die wel aandeelhouder zijn, maar niet actief zijn in het bedrijf?
Een familiecharter kan helpen om hierover afspraken en een gezamenlijke visie vast te leggen, bijvoorbeeld over aandeelhouderschap, de rol van familieleden, de betrokkenheid van de volgende generatie en de verhouding tussen familie, aandeelhouders, bestuur en management. Zo ontstaat een kader waarbinnen de verschillende generaties weten wat ze van elkaar kunnen verwachten.
Vervolgens kan er worden bekeken hoe de overdracht van het vermogen juridisch en fiscaal het best wordt vormgegeven. Zo kunnen aan een schenking van aandelen bepaalde voorwaarden of modaliteiten worden gekoppeld om een evenwicht te zoeken tussen de overdracht naar de volgende generatie en de bescherming of wensen van de schenker.
Ook een maatschap of, in specifieke situaties, een stichting kan worden overwogen om de overdracht van vermogen te combineren met een regeling voor het beheer en de zeggenschap op langere termijn. Welke structuur passend is en welke controle kan worden behouden, hangt af van de concrete situatie.
Eerst moet het dus duidelijk zijn wat u wilt overdragen, aan wie en wanneer, welke rol familieleden zullen opnemen en welke controle of inkomsten u zelf wenst te behouden. De juridische en fiscale structuur volgt uit die keuzes, niet omgekeerd.
Fiscaliteit als essentieel onderdeel van uw vermogensplanning
Ook fiscaliteit speelt een belangrijke rol in uw planning. De manier waarop vermogen wordt gestructureerd of overgedragen, kan immers een belangrijke invloed hebben op de fiscale gevolgen, zowel vandaag als later.
Zo bestaat in Vlaanderen onder bepaalde voorwaarden een fiscaal gunstregime voor de schenking of vererving van familiale vennootschappen. Wanneer aan de toepasselijke voorwaarden is voldaan, kan een schenking van de aandelen van een familiale vennootschap plaatsvinden met vrijstelling van schenkbelasting (0%). Bij vererving geldt een verlaagd tarief in de erfbelasting van 3% in rechte lijn en tussen partners en van 7% tussen andere personen.
De toepassing van deze gunstregeling vereist evenwel steeds een beoordeling van een concrete situatie. Zo gelden onder meer voorwaarden met betrekking tot het familiale aandeelhouderschap en de activiteiten van de vennootschap.
Bovendien werd de Vlaamse gunstregeling voor familiale vennootschappen vanaf 1 januari 2026 gewijzigd. Residentieel vastgoed en bouwgronden zijn in beginsel uitgesloten van het gunstregime. Voor bepaalde vennootschappen met een kwalificerende vastgoedactiviteit geldt onder specifieke voorwaarden een uitzondering.
Fiscale optimalisatie staat echter niet los van de andere doelstellingen van een vermogensplanning. Een fiscaal interessante oplossing moet ook juridisch werkbaar zijn, aansluiten bij uw familiale situatie, de gewenste bescherming bieden en passen binnen uw toekomstvisie voor de onderneming.
De vraag is daarom niet alleen hoe een overdracht fiscaal optimaal kan worden georganiseerd, maar vooral welke juridische en fiscale oplossing het best aansluit bij wat u met uw vermogen, familie en onderneming wilt bereiken.
Net in die wisselwerking ligt de meerwaarde van een doordachte vermogensplanning.
Uw onderneming evolueert. Uw vermogensplanning ook?
Wie jarenlang onderneemt, bouwt iets op dat verder reikt dan de onderneming zelf. Daarom loont het om af en toe afstand te nemen en het geheel te bekijken.
Hoe is uw vermogen vandaag samengesteld? Sluiten eerdere afspraken nog aan bij uw huidige situatie? Is er voldoende rekening gehouden met uw partner en/of kinderen? En hoe ziet u de toekomst van uw onderneming wanneer er een volgende generatie in beeld komt?
U hoeft vandaag nog geen antwoord te hebben op al die vragen. Het belangrijkste is dat ze op het juiste moment op tafel komen.
De Dag van de Ondernemer is daarom niet alleen een gelegenheid om stil te staan bij wat u al hebt gerealiseerd maar ook om vooruit te kijken naar de toekomst van uw onderneming, uw vermogen en uw familie.
Samen vooruitkijken?
Iedere ondernemer, familie en onderneming is anders. Een doordachte vermogensplanning begint daarom met het in kaart brengen van uw huidige situatie, uw wensen en uw toekomstplannen. Van daaruit kan worden bekeken welke aandachtspunten en mogelijkheden voor u relevant zijn.
Wilt u weten of uw huidige vermogensplanning nog aansluit bij uw persoonlijke en professionele situatie? Of wilt u bekijken hoe u uw familie, uw vermogen en de toekomst van uw onderneming op elkaar kunt afstemmen?
Ons Private Wealth-team begeleidt ondernemers en ondernemende families bij deze vraagstukken en staat u graag bij.