Voor alleenstaanden zonder partner en kinderen lijkt successieplanning op het eerste gezicht misschien overbodig, maar niets is minder waar. Met een doordachte planning kan u uw erfgenamen behoeden voor onaangename fiscale verrassingen en ervoor zorgen dat uw vermogen terechtkomt bij de personen die u het dierbaarst zijn.
Wat gebeurt er met uw nalatenschap wanneer u niets regelt?
Zonder testament bepaalt de wet aan wie uw nalatenschap toekomt. Leven uw beide ouders nog, dan erven zij de helft van de nalatenschap, terwijl de andere helft wordt verdeeld onder uw broers en zussen (of, bij hun vooroverlijden, hun kinderen). Zijn geen van deze personen nog in leven, dan wordt er binnen de familie gekeken naar de ooms en tantes, en bij gebreke daaraan, naar hun kinderen. Vrienden of andere dierbaren die geen familie zijn, vallen buiten deze wettelijke regeling.
Zonder planning zal uw nalatenschap dus mogelijk terechtkomen bij familieleden die u zelf niet zou hebben gekozen
De kracht van een testament
Met een testament bepaalt u zelf wie wat krijgt. U kan immers elk van de bovenstaande personen onterven door uw gehele nalatenschap aan uw pete- of metekind, een buur, een beste vriend(in) of een goed doel te vermaken.
Vermijd dat de fiscus uw belangrijkste erfgenaam wordt
Een ander belangrijk punt betreft de tarieven in de erfbelasting. In Vlaanderen betalen ouders tot maximaal 27% op het aandeel dat ze uit de nalatenschap verkrijgen, maar bij alle andere erfgenamen (broer, zus, oom, tante, vrienden, …) loopt het maximale tarief op tot maar liefst 55%!
Vriendenerfenis
Tot voor kort kon u via uw testament aan goede vrienden en verre familieleden (broers, zussen en verdere verwanten) een bedrag tot maximaal 15.000 euro nalaten tegen het voordelige tarief van 3%. Dankzij deze belastingvermindering kon de totale belastingbesparing oplopen tot maximaal 3.300 euro.
De enige voorwaarde was dat u in uw testament voor deze personen expliciet om de toepassing van de zogenaamde vriendenerfenis verzocht. Wanneer u meerdere ‘vrienden’ in uw testament heeft opgenomen, wordt het belastingvoordeel onder hen verdeeld in verhouding tot hun netto-aandeel in uw nalatenschap, tenzij u in uw testament een andere verdeelsleutel heeft vastgelegd.
De Vlaamse regering heeft echter beslist om deze vriendenerfenis te laten uitdoven en per 1 januari 2026 te vervangen door de ‘singlevermindering’ voor alleenstaanden (zie hierna).
Er is dus geen reden tot ongerustheid voor wie in het verleden een testament heeft opgesteld waarin de vriendenerfenis werd opgenomen. Wanneer het testament vóór 1 januari 2026 werd opgemaakt, blijft het fiscale voordeel van de vriendenerfenis behouden, zelfs indien de nalatenschap pas na 1 januari 2026 openvalt. Niettemin kan het zijn dat u best een nieuw opmaakt omdat de singlevermindering in uw specifieke situatie voordeliger uitvalt.
Singlevermindering
Met ingang van 1 januari 2026 is een nieuwe belastingvermindering ingevoerd, de zogenaamde ‘singlevermindering’. De facto zal deze regeling de vriendenerfenis vervangen, al zijn de voorwaarden verschillend. Zo zal de singlevermindering enkel openstaan voor erflaters zonder partner en zonder kinderen of kleinkinderen.
Om dit belastingvoordeel te kunnen genieten, dient de alleenstaande erflater in een testament uitdrukkelijk te hebben geopteerd voor de singlevermindering en één of meerdere personen te hebben aangewezen die ervoor in aanmerking komen. Vervolgens zullen deze erfgenamen de toepassing ervan moeten aanvragen in de aangifte van nalatenschap. Per nalatenschap kan maximaal 100.000 euro in aanmerking komen voor de singlevermindering.
Het fiscale voordeel is aanzienlijk groter dan onder de vriendenerfenis. Zo zal uw verre verwant of dierbare op de eerste schijf van 50.000 euro slechts 3% en op de volgende schijf van 50.000 euro slechts 9% erfbelasting verschuldigd zijn. Wanneer u 100.000 euro vermaakt aan één broer of zus, bedraagt de besparing maar liefst 28.500 euro. Vermaakt u datzelfde bedrag aan een verdere verwant of iemand buiten de familie, dan bespaart die persoon 34.500 euro.
Niets belet u om dit bedrag van 100.000 euro te vermaken aan meerdere personen en aldus optimaal gebruik te maken van het laagste tarief van 3%. Vermaakt u in uw testament 50.000 euro aan uw overbuur en 50.000 euro aan uw achterbuur, dan zullen zij elk slechts 3% erfbelasting dienen te betalen op het verkregen bedrag. Zo wordt per persoon een belastingbesparing van 18.750 euro gerealiseerd, oftewel 37.500 euro voor hen beiden.
Schenken
Schenkingen zijn een zeer efficiënte manier om uw successie te plannen. Waar een testament uw vermogen pas verdeelt na uw overlijden, laat een schenking toe om uw vermogen reeds tijdens uw leven over te dragen. Zo kan u zelf nog ervaren welk effect uw schenking teweegbrengt.
Bovendien worden schenkingen veelal voordeliger belast dan erfenissen. Zo bedraagt het schenkingsrecht op een geregistreerde roerende schenking slechts 3% in rechte lijn (bv. een schenking aan uw ouders) en slechts 7% aan alle andere personen, ongeacht de grootte van het geschonken bedrag.
Onroerende schenkingen vallen duurder uit, maar de tarieven zijn nog steeds voordeliger dan die in de erfbelasting. Door u het vruchtgebruik voor te behouden, kan u de geschonken goederen nog steeds bewonen of verhuren en de huurinkomsten innen.
Zorgvolmacht
Vergeet vooral niet aan uzelf te denken! Als alleenstaande is het extra belangrijk om vooruit te denken. Wat als u op een dag mentaal niet meer in staat bent uw vermogen zelf te beheren? Met een zorgvolmacht geeft u één of meerdere vertrouwenspersonen de bevoegdheid om dat in uw naam te doen wanneer u het niet meer kan.
Belangrijke aandachtspunten:
- Laat de zorgvolmacht bij voorkeur opstellen door een notaris.
- Duid ook een opvolgend lasthebber aan, voor het geval uw eerste keuze wegvalt.
Goede doelen blijven een waardevolle optie
Het fiscale voordeel van het duolegaat, waarbij u de erfbelasting aanzienlijk kon beperken door een goed doel in uw testament te betrekken, werd in Vlaanderen enige tijd terug afgeschaft. Toch blijven goede doelen een waardevolle optie: niet alleen sponsort u hiermee een goed doel, bovendien genieten goede doelen een 0%-tarief, zowel in de schenkbelasting als in de erfbelasting. Dit betekent dat schenkingen of legaten in het voordeel van goede doelen niet worden belast.
Tijd voor actie
Successieplanning is dus ook relevant voor wie geen gezin heeft. Als single heeft u zelfs méér vrijheid om uw nalatenschap vorm te geven zoals u dat wenst. Maar die vrijheid vraagt wel om actie.
Wat kan u doen?
- Stel een testament op en bepaal wie wat erft.
- Laat uw dierbaren genieten van de singlevermindering.
- Overweeg schenkingen tijdens uw leven.
- Regel een zorgvolmacht voor het geval u wilsonbekwaam wordt.
- Denk na over een rol voor goede doelen in uw planning.
Laat u begeleiden
Successieplanning is complex. Als ervaren adviseurs kunnen wij u ondersteunen bij het verkennen van de verschillende mogelijkheden en het uitwerken van een strategie die het best aansluit op uw situatie en wensen.
Geef uzelf het mooiste cadeau bij deze Single Awareness Day: gemoedsrust! Regel uw nalatenschap, zodat uw vermogen terechtkomt bij wie u dat wenst en uw dierbaren niet achterblijven met zorgen of een torenhoge successiefactuur.
Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over uw successieplanning.
Let op
Bovenstaand artikel is gebaseerd op de regelgeving die van toepassing is in het Vlaams Gewest en houdt geen rekening met eventueel afwijkende regelingen in de andere gewesten.
