Europese duurzaamheidsrapportering: wat betekenen de herziene ESRS voor uw organisatie?

De Omnibusrichtlijnen en de “stop-the-clock”-periode schudden het duurzaamheidsrapporteringslandschap flink door elkaar. Omnibus heeft de verplichtingen verlicht, zowel wat betreft de bedrijven die binnen de scope vallen als de verplichte rapporteringsstandaarden.

De “stop-the-clock”-periode gaf veel ondernemingen extra voorbereidingstijd. Nu die periode stilaan afloopt, wordt het tijd om opnieuw scherp te stellen wat de hervormde CSRD en de vereenvoudigde ESRS concreet betekenen. Ook ondernemingen die niet langer verplicht rapporteren, blijven via klanten, banken en andere stakeholders met duurzaamheidsvragen geconfronteerd.

Wie blijft verplicht rapporteren?

De hervormde CSRD concentreert de rapporteringsplicht bij de grootste ondernemingen. Voor EU-ondernemingen en groepen geldt in hoofdzaak dat beide drempels moeten zijn overschreden:

• meer dan 1.000 werknemers;
• meer dan EUR 450 miljoen netto-omzet per jaar.

Voor groepen gebeurt de beoordeling in principe op geconsolideerd niveau. Voor niet-EU-groepen geldt een afzonderlijke regeling. Een actuele scopebeoordeling blijft daarom essentieel, met aandacht voor omvang, groepsstructuur en de toepasselijke overgangsregels.

Vereenvoudigde ESRS: officieel aangenomen sinds juli 2026

Op 3 juli 2026 nam de Europese Commissie de herziene ESRS aan. Na de controleperiode door het Europees Parlement en de Raad en publicatie in het Publicatieblad worden ze verplicht voor rapporteringsperiodes die starten op of na 1 januari 2027. De vereenvoudiging is aanzienlijk: minder verplichte datapunten, minder overlap en meer proportionaliteit.

Meer informatie en de interactieve standaarden: EFRAG ESRS Knowledge Hub.

Compliance én storytelling kunnen beter samengaan

De vereenvoudiging biedt meer dan alleen een lagere rapporteringslast. Ze creëert ook ruimte om het duurzaamheidsrapport leesbaarder en relevanter te maken. Een rapport hoeft geen opeenvolging van technische disclosures te zijn. Met een duidelijke verhaallijn, gerichte kernboodschappen en een transparante koppeling met strategie en prestaties kan het tegelijk voldoen aan de vereisten én stakeholders meenemen in het duurzaamheidsverhaal.

Dat vraagt wel om keuzes: welke onderwerpen zijn werkelijk materieel, welke informatie helpt de lezer vooruit en hoe blijft de onderliggende datakwaliteit aantoonbaar? De nieuwe ESRS maken die focus mogelijk, maar nemen de nood aan een robuust proces niet weg.

Wat met rapportering over boekjaar 2026?

Voor ondernemingen die over 2026 rapporteren, voorziet de overgangsregeling drie mogelijkheden:

• de bestaande ESRS blijven toepassen;
• de herziene ESRS volledig vervroegd toepassen;
• de bestaande ESRS toepassen met acht specifieke verlichtingen uit de herziene standaarden.

De meest geschikte keuze hangt af van de maturiteit van het huidige rapporteringsproces, de reeds verzamelde data en de gewenste mate van vereenvoudiging. Een gerichte impactanalyse voorkomt dat bestaande inspanningen verloren gaan en helpt om tijdig over te schakelen.

Buiten CSRD-scope betekent niet buiten beeld

Ook ondernemingen die niet langer onder de verplichte CSRD-scope vallen, zullen duurzaamheidsvragen blijven ontvangen. Grote klanten, financiële instellingen en investeerders hebben informatie nodig voor hun eigen rapportering en besluitvorming. Dat doorschuifeffect in de waardeketen blijft dus bestaan.

Ondernemingen buiten de verplichte CSRD-scope, in het bijzonder ondernemingen met minder dan 1.000 werknemers die nog wel kunnen worden onderworpen aan duurzaamheidsgerelateerde vragen van CSRD-plichtige stakeholders.

Een vrijwillige standaard helpt stakeholdervragen efficiënter te beantwoorden, het duurzaamheidsverhaal helder te structureren en de organisatie voor te bereiden op toekomstige informatiebehoeften. De wetgeving moedigt het gebruik van deze vrijwillige standaarden aan als basis voor informatie die proportioneel met stakeholders kan worden gedeeld.

Wat betekent dit voor uw organisatie?

Herbekijk eerst uw scope en timing. Bepaal vervolgens welke rapporteringsstandaard het best past, welke overgangsoptie voor 2026 haalbaar is en welke informatie stakeholders ook buiten de wettelijke verplichting verwachten. Zo wordt duurzaamheidsrapportering geen loutere compliance-oefening, maar een bruikbaar instrument voor dialoog, besluitvorming en vertrouwen.

Hoe Grant Thornton kan helpen

Grant Thornton ondersteunt organisaties bij de scopebeoordeling, de keuze tussen de bestaande en herziene ESRS, de toepassing van de overgangsregeling en de uitwerking van een leesbaar, onderbouwd duurzaamheidsrapport. Samen zoeken we het juiste evenwicht tussen compliance, efficiëntie en storytelling.

In een volgend artikel gaan we dieper in op de verschillende vrijwillige rapporteringsstandaarden en hoe zij organisaties kunnen helpen om hun duurzaamheidsverhaal te onderbouwen, vragen uit de waardeketen te beantwoorden en zich pragmatisch voor te bereiden op toekomstige verwachtingen.