Vlaams begrotingsakkoord: hogere registratierechten en andere maatregelen voor gezinnen en ondernemingen

Op 30 september 2026 heeft de Vlaamse Regering haar Septemberverklaring voorgesteld, met een pakket maatregelen dat vanaf 2027 een rechtstreekse impact kan hebben op gezinnen, kandidaat-kopers en ondernemingen. De meest opvallende fiscale maatregel is de aangekondigde verhoging van het verkooprecht bij de aankoop van de enige eigen woning. Daarnaast worden onder meer wijzigingen aangekondigd inzake dienstencheques, erfbelasting, het Groeipakket en Vlaamse steunmaatregelen. De meeste maatregelen moeten nog worden omgezet in concrete regelgeving.

Hoewel de concrete regelgeving nog moet worden uitgewerkt, zijn de grote lijnen van het akkoord intussen bekend. Hieronder vindt u een overzicht van de belangrijkste aangekondigde maatregelen en enkele praktische aandachtspunten.

Registratierechten voor de enige eigen woning stijgen opnieuw

De meest opvallende fiscale maatregel is de aangekondigde verhoging van het verkooprecht bij de aankoop van de enige eigen woning. Het huidige tarief van 2% zou opnieuw stijgen naar 3%. Daarmee keert Vlaanderen gedeeltelijk terug naar het tarief dat vóór de tariefverlaging op 1 januari 2025 van toepassing was.

Zoals we eerder toelichtten in ons artikel vormen registratierechten vaak een belangrijke fiscale kost bij de aankoop van vastgoed. De financiële impact kan aanzienlijk zijn. Bij de aankoop van een woning van EUR 400.000 stijgen de registratierechten van EUR 8.000 naar EUR 12.000. Dat betekent een bijkomende kost van EUR 4.000 voor de koper.

Voor lopende vastgoedtransacties wordt vooral de overgangsregeling belangrijk. Volgens de Septemberverklaring is het de bedoeling het tarief opnieuw tot 3% te verhogen, maar de concrete datum van inwerkingtreding en het relevante ijkpunt voor de toepassing van het nieuwe tarief moeten nog uit de ontwerpteksten blijken. Kandidaat-kopers moeten daarom laten nagaan of de datum van de onderhandse verkoopovereenkomst dan wel die van de authentieke akte bepalend zal zijn.

Ook dienstencheques worden duurder

Vanaf 1 januari 2027 zou de prijs per dienstencheque stijgen van EUR 10 naar EUR 12. Vanaf de 176e cheque zou EUR 13 per cheque verschuldigd zijn. Daarnaast wordt een beperking tot maximaal 300 dienstencheques aangekondigd en zou de geldigheidsduur worden ingekort van twaalf naar negen maanden. De precieze toepassing van deze beperkingen en eventuele uitzonderingen voor specifieke gebruikersgroepen moeten nog uit de definitieve regelgeving blijken.

Voor gezinnen die regelmatig gebruikmaken van dienstencheques kan dit een duidelijke budgettaire impact hebben. Een gezin dat bijvoorbeeld 150 dienstencheques per jaar gebruikt, zou bij een prijsstijging van EUR 2 per cheque EUR 300 meer betalen op jaarbasis.

Verlaging erfbelasting uitgesteld tot 2029

De verdere verlaging van de Vlaamse erfbelasting voor kleine en middelgrote nalatenschappen zou worden uitgesteld tot 2029. Het gaat dus niet om een volledig uitstel van alle wijzigingen: bepaalde hervormingen, waaronder de verhoogde vrijstelling voor de langstlevende partner en de nieuwe regeling voor kinderloze alleenstaanden, zijn op 1 januari 2026 in werking getreden. De precieze omvang en modaliteiten van de bijkomende verlaging vanaf 2029 moeten nog verder worden uitgewerkt.

Voor gezinnen en vermogende families betekent dit dat een vermogens- of successieplanning voorlopig nog steeds moet worden beoordeeld op basis van de huidige regels. Het is daarbij aangewezen om voldoende flexibiliteit in te bouwen, zodat later kan worden ingespeeld op eventuele nieuwe maatregelen.

Het gunstregime voor de schenking en vererving van familiale ondernemingen en vennootschappen blijft bestaan, maar is sinds 1 januari 2026 verstrengd. Zo worden onder meer residentieel vastgoed en bouwgronden binnen familiale ondernemingen of vennootschappen geheel of gedeeltelijk van het gunstregime uitgesloten. De toepassing van de resterende vrijstelling of verlaagde tarieven blijft aan strikte voorwaarden onderworpen en moet steeds geval per geval worden beoordeeld.

Andere maatregelen voor gezinnen en ondernemingen

Het akkoord bevat daarnaast nog verschillende maatregelen die vooral gericht zijn op het beperken van de Vlaamse uitgaven en steunmechanismen.

• Het Groeipakket zou voor thuiswonende studenten nog maximaal tot de leeftijd van 23 jaar worden uitbetaald, in plaats van tot 25 jaar.
• De geboortepremie zou uitsluitend nog bij de geboorte van een eerste kind worden toegekend.
• Er zouden verdere besparingen komen op subsidies, waaronder de kmo-portefeuille.
• De bijkomende middelen voor De Lijn en de lokale besturen zouden worden beperkt.

Wat betekent dit concreet?

Het begrotingsakkoord en de Septemberverklaring bevatten de politieke krijtlijnen. Voor de exacte draagwijdte, toepassingsvoorwaarden, uitzonderingen, overgangsregelingen en data van inwerkingtreding blijven de ontwerpteksten, de parlementaire behandeling en de definitief goedgekeurde decreten bepalend. Dit overzicht is gebaseerd op de informatie die op 2 oktober 2026 publiek beschikbaar is en moet worden geactualiseerd zodra de ontwerpregelgeving wordt gepubliceerd.

Vooral bij een geplande aankoop van een woning, een vermogens- of successieplanning of de overdracht van een familiale onderneming is het aangewezen om de verdere wettelijke uitwerking nauwgezet op te volgen en tijdig na te gaan of actie vereist is.